Besturingssystemen voor servers

Server aanbiedingen bekijken
basis opkomst server besturingssysteem

De basis en opkomst van het server-besturingssysteem

Om te zorgen dat applicatiesoftware de hardware van een computer kan gebruiken, mag één component niet ontbreken: het besturingssysteem. Als intermediair tussen materiële middelen, de gebruiker en de respectievelijke applicaties bestaat er geen andere mogelijkheid waarmee gebruikers de fysieke machines kunnen bedienen. Om deze taak uit te voeren, bestaat elk besturingssysteem uit een reeks programma’s, waarmee de interactie met de afzonderlijke hardwarecomponenten wordt beheerd. Deze programma’s bestaan uit drie fundamentele elementen:

  • de command-line-interface
  • en het bestandssysteem

De kernel, ook wel systeemkernel genoemd, zorgt voor de basisfuncties van het systeem en is bijvoorbeeld verantwoordelijk voor het opslagbeheer en andere individuele processen. Met de command-line-interface kan de gebruiker van de computer met behulp van commando’s communiceren met het besturingssysteem. Met het bestandssysteem kunnen bestanden in een boomstructuur worden opgeslagen. Besturingssystemen hebben dus een scala aan taken, waarvan het belang in de loop der tijd sterk is veranderd. Beschermende taken, zoals het opdelen van werkgeheugen of een begrenzing van de gebruiksrechten speelden in het begin bijvoorbeeld nog helemaal geen rol, maar zijn tegenwoordig onmisbaar voor het vermijden van programma- en systeemfouten en voor het afweren van aanvallen van buitenaf.

In de beginjaren van het internet, toen computersystemen steeds meer met elkaar verbonden werden, waren voor het beheer van servers besturingssystemen noodzakelijk, zoals bestands-, database- of webservers. De eisen die gesteld weorden door zulke servers aan het besturingssysteem maakten sommige systemen geschikter dan andere, waardoor ze al snel server-besturingssystemen werden genoemd. In dit artikel lees je meer over de herkomst van besturingssystemen, de eerste systemen in serveromgevingen en welke besturingssystemen voor servers tegenwoordig toonaangevend zijn.


Besturingssystemen server begin

Server-besturingssystemen: het begin van complexe programmeersystemen

In 1974 bracht Gary Kildall het door hem ontwikkelde besturingssysteem CP/M op floppydisk uit. Het geldt als het eerste pc-besturingssysteem voor thuisgebruik, omdat Unix, dat enkele jaren eerder werd gepubliceerd, in de beginjaren alleen gebruikt kon worden in zeer gespecialiseerde omgevingen (vooral op universiteiten en onderzoeksinstituten). CP/M, oorspronkelijk een acroniem voor Control Program/Monitor, had met het basic input/output system (BIOS) een gestandaardiseerde hardware-interface en kon daardoor worden gebruikt voor verschillende computers. Via de command-line-interpreter CCP (Console Command Processor) kon het systeem commando’s van gebruikers ontvangen en uitvoeren. CP/M is bovendien het enige noemenswaardige disc operating system (DOS) voor microcomputers van voor 1980, waardoor het een voorbeeld werd voor een concept dat in de jaren daarna is uitgegroeid tot de dominante beheeroplossing.

DOS was lange tijd geen samenhangend besturingssysteem, maar meer een concept dat diverse providers op zeer verschillende manieren toepasten. Uiteindelijk werd het bekende MS-DOS van Microsoft, dat ook in latere Windowsversies (tot Windows 98) een essentiële rol speelde, een succes. Wat DOS was voor de toenmalige IBM computers, was ‘System’ – dat in 1996 de naam Mac OS kreeg – voor Apple computers. Toen de Apple Macintosh in 1984 werd uitgebracht, kregen gebruikerswas het besturingssysteem uitgerust met een grafische gebruikersinterface die met de muis kon worden bediend. Een jaar eerder had Apple al zo’n soort besturingssysteem, Lisa OS genaamd, voor de Apple Lisa gebruikt, maar door de fikse prijs van $ 10.000 werd dit model geen succes.


besturingssysteem server windows linux

Thuis-pc’s door Microsoft, server-besturingssystemen door Linux

Het duurde tot 1993 voordat Microsoft met het Windows Server-besturingssysteem Windows NT 3.1 een passend antwoord had op het succes van Apple. Tot dan toe was het softwarebedrijf alleen relatief succesvol met de Windows 3.0 grafische interface voor MS-DOS. Hoewel het NT-systeem, dat in zowel een workstation- als een servervariant werd gepubliceerd, nooit op de markt is gekomen, gebruikte Microsoft de kernel als basis voor de meeste volgende versies (2000, XP, Vista, 7, 8, 10). Een uitzondering vormde alleen de Windows 9x-serie, die voor privégebruik was gemaakt en was gebaseerd op MS-DOS met een eigen 32-bits kernel. Deze versie vormde in 1995 onder de bekende naam Windows 95 het begin van het enorme succes van de Windowssystemen voor privégebruik. Andere versies in deze lijn waren Windows 98 en de Millennium Edition die tegelijkertijd het einde van deze reeks inluidde.

Onder de server-besturingssystemen mengde zich plotseling een ander alternatief dat was ontwikkeld op basis van de grensverleggende server Unix: Linux. Slechts voor korte tijd merkenrechtelijk beschermd aangeboden, kwam de toegepaste Linuxkernel in 1992 vrij beschikbaar onder de vrije GPL-licentie, wat hem interessant maakte voor een groot aantal ontwikkelaars en zorgde voor een snelle verspreiding van het server-besturingssysteem. In combinatie met hulpsoftware ontstonden er verschillende zogenaamde distributies, zoals Yggdrasil Linux of Slackware: volwaardige besturingssystemen die net als de kernel zelf gratis waren. De Linux-distributies waren dus niet alleen gratis, maar ook volkomen flexibel te gebruiken; met voldoende knowhow konden ze worden aangepast of uitgebreid. Met het uitstekende rechten- en systeembeheer groeide het systeem voor veel beheerders vooral bij webdevelopment uit tot het gewenste besturingssysteem voor servers – een status die tot op heden voortduurt.


Huidige server-besturingssystemen: keus te over

In het tijdperk van het web 2.0 is het zoeken naar een geschikt server-besturingssysteem een publieke aangelegenheid geworden. Was het web in de beginjaren nog een plaats waar het merendeel van de gebruikers slechts de beschikbare content consumeerde, in deze eeuw is internet een vergaarbak van allerlei soorten webprojecten die door de internetgemeenschap actief gegenereerd en mede ontworpen worden. Of je nu een blog bijhoudt, een normale website onderhoudt of een webapplicatie aanbiedt, achter al deze projecten gaat een webserver schuil die werkt en wordt onderhouden met behulp van een server-besturingssysteem. Daarom moet er de keuze worden gemaakt of je het samenstellen van een hostingomgeving in eigen hand wilt houden of de hosting liever overlaat aan een provider. Wat de keuze uiteindelijk ook is, er liggen talrijke mogelijkheden tot je beschikking.

Ook vandaag de dag is Linux nog toonaangevend: meer dan de helft van de Unix-achtige systemen, die volgens W3Techs bij ongeveer twee derde van alle webprojecten worden gebruikt, zijn Linux-distributies. Populair zijn vooral de distributies Ubuntu en Debian, gevolgd door CentOS; minder vaak gebruikt, maar toch het vermelden waard zijn Red Hat, Gentoo, Fedora en SUSE. De grootste concurrent van server-besturingssystemen die werken op Unix resp. Linux is Microsoft. Binnen de NT-serie biedt het bedrijf sinds 2003 ook de specifieke Windows Server Edition aan.

Zoals je ook in ons artikel Linux vs. Windows kunt lezen, is er nauwelijks meer sprake van doorslaggevende kwalitatieve verschillen tussen de huidige besturingssystemen voor servers – vaak geeft de prijs of de persoonlijke voorkeur van de gebruiker de doorslag. De volgende tabel geeft een overzicht van de overeenkomsten en verschillen van de populairste besturingssystemen voor servers:

Windows Server Ubuntu Debian CentOS Red Hat Enterprise Linux (RHEL) Gentoo Fedora
Homepage microsoft.com ubuntu.comdebian.org centos.org redhat.comgentoo.org getfedora.org
Ontwikkelaar Microsoft Canonical Debian project CentOS project Red Hat Gentoo Foundation Inc. Fedora project
Eerste release 2003 2004 1993 2004 2002 1999 2003
Herkomst Windows NT Debian Linux RHEL Red Hat Linux / Fedora Linux Red Hat Linux
Licentie Microsoft-EULA GPL en andere GPL en andere (DFSG-conform) GPL en andere GPL en andere GPL en andere GPL en andere
Betaald ja nee nee nee ja nee nee
Standaard-UI ModernUI Unity - Gnome - - Gnome
Ondersteunende architecturen AMD64, IA-64, IA-32, x86 i386, AMD64, x86 Alpha, AMD64, ARM, HPPA/PA-RISC, i386, IA-64, MIPS, MIPSel, PPC, S/390, SPARC AMD64, ARM, Intel 64 i386, IA-64, PowerPC, AMD64 Alpha, AMD64, ARM, HPPA, IA-64, M68k, MIPS, PPC, S/390, SH, SPARC, x86 i386, AMD64, PowerPC, ARM, s390x
Updatefrequentie - ca. 6 maanden ca. 24 maanden 6–12 maanden 6–12 maanden wekelijks 6 maanden
Langetermijnondersteuning ja ja ja ja ja nee nee
Standaard pakketbeheer OneGet (alleen recente versies) Dpkg, APT Dpkg, APT RPM, yum RPM, yum Portage DNF, yum
Versies 2016, 2012 R2, 2012, Essentials,2008 R2, 2008 Desktop, Server, Cloud, Core, Kylin (speciaal voor Chinese gebruikers) - - Desktop, Workstation, Server - Workstation, Server, Cloud
Doelgroepen Gebruikers die graag Microsoft besturingssystemen gebruiken, typische software, zoals Exchange of Sharepoint, graag gebruiken en gebruik willen maken van serverbeheer van Windows. Beginners en mensen die overstappen van Windows en van plan zijn Linux als server-besturingssysteem te gaan gebruiken. Als ‘meta distributie’ is Debian interessant voor diverse doelgroepen, zowel voor privégebruikers als voor professionals. Iedereen die een gratis alternatief zoekt voor Red Hat Enterprise Linux. Zakelijke klanten die Linux professioneel willen gebruiken. Gebruikers die hun Linux-systeem individueel willen inrichten. Ontwikkelaars die de meest actuele sofwareversie nodig hebben.

De tabel laat zien dat het niet alleen een keuze is tussen Linux of Windows als server-besturingssysteem, maar ook – voor zover de keus op Linux valt – tussen de verschillende distributies. Het Debian-derivaat Ubuntu heeft bijvoorbeeld niet het enorme aantal functies van zijn voorganger, maar is daardoor wel snel en ongecompliceerd van opzet en biedt handige hulp bij de overstap van Windows of andere server-besturingssystemen. Aan de andere kant is Debian zelf veel flexibeler in het gebruik, ondersteunt het verschillende architecturen en biedt het als een van de eerste gepubliceerde distributies uitstekende ondersteuning door de community.

Red Hat Enterprise Linux (RHEL), het commerciële systeem van de Red Hat ontwikkelaars, is speciaal ontworpen voor bedrijven; het biedt stabiliteit en wordt ondersteund door diverse onafhankelijke softwareontwikkelaars. In tegenstelling tot RHEL kunnen Fedora en het derivaat CentOS gratis worden gebruikt, maar ze bieden daardoor natuurlijk niet dezelfde support en veiligheidsstandaard. Fedora onderscheidt zich vooral door de software die altijd up-to-date is, wat voor veel ontwikkelaars een groot voordeel is. Wie een Linux-systeem volledig zelf wil samenstellen, zal Gentoo waarderen. Een groot nadeel van dit systeem, dat meer updates uitvoert dan elk ander systeem, is dat het net als Fedora geen ondersteuning op lange termijn biedt, waardoor het niet zo geschikt is voor langdurige projecten.


  • Gecertificeerde veiligheid

    Gecertificeerde veiligheid
  • Beste hostingbedrijf

    Beste hostingbedrijf
  • MKB Best Choice

    MKB Best Choice
  • Professionele support

    Professionele support
  • Hosted in Germany

    Hosted in Germany