Vijf veilige alternatieven voor WhatsApp

  1. Home
  2. Handboek
  3. WhatsApp-alternatieven

WhatsApp-alternatieven waar je van op aan kunt

Of het nu gaat om het plannen van een etentje, het ontvangen van updates van vrienden die op reis zijn of het maken van afspraken met collega’s: het gebruik van WhatsApp is bijna niet te vermijden. Alleen al in Nederland zijn er ongeveer 11,5 miljoen WhatsApp-gebruikers. Maar tegelijkertijd groeit de bezorgdheid over de populaire messenger-app. WhatsApp deelt gegevens met moederbedrijf Facebook en veel gebruikers hebben moeite met het feit dat het bedrijf van Mark Zuckerberg toegang heeft tot hun telefoonnummer en gebruikspatronen; gegevens die ingezet kunnen worden om reclame op hen af te stemmen. Overigens, in ons handboek vind je ook alternatieven voor Facebook . Ook autoriteiten op het gebied van privacy raden regelmatig aan om over te stappen op een veiliger alternatief voor WhatsApp. Maar welke goede WhatsApp-alternatieven zijn er?


Telegram

Voordelen Nadelen
✔ Reclamevrij ✘ Weinig transparantie over de organisatie zelf
✔ Open source ✘ Slaat metadata op
✔ Cloud-gebaseerd, toegang vanaf verschillende apparaten ✘ Cloud beïnvloedt gegevensbescherming
✔ Zelfvernietigende berichten mogelijk

Telegram is een bedrijf van de Russische broers Pavel en Nikolai Durov, die eerder bekend stonden als oprichters van de Russische Facebook-tegenhanger VKontakte. Nadat het Kremlin de internetdiensten in Rusland strenger begon te controleren en Pavel Durov het land moest verlaten, ontwikkelden de broers Telegram. Het WhatsApp-alternatief heeft de technologie van de messenger-app verder ontwikkeld. Zo is Telegram cloud-gebaseerd, wat betekent dat gebruikers toegang hebben tot hun Telegram-content vanaf verschillende mobiele apparaten en op hun computer. Je kunt ook eindeloos veel data versturen, terwijl bij WhatsApp geldt dat de hoeveelheid ontvangen en verzonden data beperkt wordt door de capaciteit van het apparaat – meestal de smartphone.

Telegram profileert zich vooral als een veilig alternatief voor WhatsApp. De ontwikkelaars bieden twee verschillende soorten encryptie aan. Wat encryptie dan precies is, leggen we je hier nauwgezet uit. Voor alle privé- en groepschats is er client-server-encryptie, die berichten versleutelt op de weg van afzender naar server en van server naar ontvanger. Telegram zelf heeft dan echter toegang tot de inhoud van de chats op de server en kan deze in theorie doorgeven. De zogenaamde Secret Chats maken gebruik van end-to-end encryptie, wat betekent dat alleen de afzender en ontvanger de berichten kunnen lezen. Telegram zelf heeft in dat geval geen toegang tot de inhoud en kan deze daarom niet vrijwillig of gedwongen aan andere bedrijven of veiligheidsdiensten doorgeven.

Berichten die met end-to-end encryptie worden verzonden, zijn bij Telegram niet cloud-gebaseerd en kunnen daarom alleen worden opgevraagd op het apparaat waarmee ze zijn verzonden of waarop ze zijn ontvangen. Er is ook een setting in de Secret Chats die ervoor zorgt dat de berichten zichzelf na een bepaalde tijd vernietigen. Ze kunnen ook niet worden gekopieerd of doorgestuurd vanuit chats. En wanneer een afzender een bericht verwijdert, verdwijnt het ook op het apparaat van de ontvanger.

In dit verband is het belangrijk om op te merken dat WhatsApp in zijn huidige versie gebruikmaakt van end-to-end encryptie voor alle berichten. Omdat dit soort versleuteling niet mogelijk is met cloud-gebaseerde inhoud, sluit Telegram compromissen wat betreft gegevensbescherming voor meer gebruiksgemak. Veel gebruikers die de afgelopen tijd op Telegram zijn overgestapt, zullen dit niet in de eerste plaats hebben gedaan vanwege het type encryptie dat wordt gebruikt, maar eerder omdat Telegram geen eigendom is van Facebook.

Maar zelfs met Telegram is er geen garantie dat het bedrijf zich altijd aan dezelfde richtlijnen voor gegevensbescherming zal houden of nooit zal worden verkocht. Niet voor niets zijn er veel zorgen over de niet-transparante bedrijfsstructuur van het WhatsApp-alternatief. Gebruikers voor wie privacy belangrijker is dan gemak, kunnen daarom beter op zoek gaan naar een ander alternatief voor WhatsApp.

WhatsApp-alternatieven Homepage Telegram
Homepage Telegram, bron: https://telegram.org/

Threema

Voordelen Nadelen
✔ Beter versleuteld dan WhatsApp ✘ Niet open source
✔ Praktische poll-functie ✘ Relatief weinig gebruikers
✔ Geen reclame ✘ Niet gratis
✔ PIN-vergrendeling ✘ Geen telefoongesprekken
✔ Hoofdkantoor in Zwitserland
✔ Slaat nauwelijks metadata op

Threema is een messenger-app uit Zwitserland. Zoals de meeste alternatieven voor WhatsApp profileert de app zich als zeer veilig op het gebied van dataverkeer. Net als WhatsApp gebruikt Threema end-to-end encryptie voor alle berichten. Berichten worden ook van de server verwijderd zodra ze met succes zijn verzonden. Daarnaast beheert Threema groepen en contactlijsten alleen op het mobiele apparaat en niet op de server. Wanneer Threema contacten uit de contactlijst van je telefoon synchroniseert, worden ze alleen anoniem (‘gehasht’) naar de server overgedragen. Bovendien slaat Threema, in tegenstelling tot WhatsApp, geen metadata op over wie met wie en wanneer communiceert. Dit WhatsApp-alternatief neemt de bescherming van gebruikersgegevens dus serieuzer dan de concurrentie. De servers van Threema bevinden zich in Zwitserland, waar ze onderworpen zijn aan strenge regels voor gegevensbescherming.

Niet alleen vanwege de goede gegevensbescherming maar ook vanwege de handige functies is Threema een aantrekkelijke optie. Zo heeft Threema een poll-functie, waarmee gebruikers eenvoudig polls kunnen creëren. Moet er bijvoorbeeld een locatie gekozen worden voor een bepaalde groepsactiviteit dan hoeft die keuze niet meer aan de hand van een wirwar van verschillende suggesties gemaakt te worden; één deelnemer biedt een aantal opties aan en de andere deelnemers kunen vervolgens hun stem uitbrengen. Daarnaast heeft Threema een PIN-vergrendeling voor privéchats.

De keerzijde van Threema is niet alleen – zoals bij alle WhatsApp-alternatieven – het relatief kleine aantal gebruikers, maar ook dat de messenger-app niet gratis is. Via een app store of de Threema Shop moet je, voor een klein bedrag, een of meerdere licenties kopen. In de Threema-winkel kan via PayPal of met Bitcoins worden betaald.

WhatsApp-alternatieven Homepage Threema
Homepage Threema, bron: https://threema.ch/en

Signal

Voordelen Nadelen
✔ Open source✘ Voor iOS alleen beschikbaar vanaf iOS 8
✔ Zelfvernietigende berichten✘ Relatief weinig gebruikers
✔ PIN-vergrendeling✘ Geen back-upfunctie
✔ Ook versleuteld telefoneren mogelijk
✔ Slaat nauwelijks metadata op

Signal zelf is, zoals de meeste WhatsApp-alternatieven, relatief onbekend, maar dat geldt niet voor de ontwikkelaars ervan. Eigenaar Open Whisper Systems levert namelijk de basis van de end-to-end encryptiesoftware waarvan de broncode open is en waarmee ook WhatsApp, Telegram en Threema hun versleuteling ontwikkeld hebben. Edward Snowden gebruikt Signal, en het team rondom cryptograaf Moxie Marlinspike (oprichter van Open Whisper Systems) heeft een uitstekende reputatie binnen IT-beveiligingskringen. Open Whisper Systems wordt volledig gefinancierd door beurzen en donaties en is dus niet afhankelijk van reclame-inkomsten of gebruikersbijdragen.

Zoals te verwachten is van de ontwikkelaars van de bekendste versleutelingstechniek voor messengers, staat veiligheid bij Signal voorop. Zowel privé- als groepchats worden end-to-end gecodeerd en net als bij Threema worden telefoonnummers alleen geanonimiseerd (‘gehasht’) naar de server gestuurd. Daar staat tegenover dat gebruikers bij het aanmelden verplicht zijn om hun lijst met contactpersonen met Signal te delen. Bij WhatsApp is dit optioneel. WhatsApp is echter nauwelijks bruikbaar zonder het delen van de contactlijst, omdat de telefoonnummers niet via het numerieke toetsenbord ingevoerd kunnen worden. Signal slaat bijna geen metadata op, zoals informatie over wie met wie communiceert. Het enige dat de app kan opslaan, is of iemand gebruikmaakt van de service.

Om veiligheidsredenen heeft Signal geen back-upfunctie. Ook dit is anders dan bij Threema, waar gebruikers hun gegevens via een back-up van het ene naar het andere apparaat met hetzelfde besturingssysteem kunnen overdragen. Voor apparaten met een ander besturingssysteem kunnen afzonderlijke chats geëxporteerd worden. Signal heeft alleen de exportfunctie voor Android. Het is dus wel mogelijk om inhoud op een ander apparaat te zetten, maar dit duurt een stuk langer dan het maken van een algemene back-up. Het voordeel hiervan is dat de back-up niet in verkeerde handen terecht kan komen. Om dezelfde reden kunnen in Signal geen screenshots worden gemaakt.

Naast de open source-code en de ontbrekende back-upfunctie, verschilt Signal van Threema door de mogelijkheid om versleuteld te telefoneren. Over het algemeen lijkt Signal dus beter te scoren dan Threema: de messenger is open source, gratis en heeft een telefoneerfunctie. Mocht je echter in bezit zijn van een oudere iPhone, dan ben je op Threema aangewezen; Signal is alleen beschikbaar vanaf iOS 8. Ook voor gebruikers die waarde hechten aan back-ups of een serverlocatie in Europa is Threema een betere optie.

WhatsApp-alternatieven Homepage Signal
Homepage Signal, bron: https://signal.org/

FreeMessage

Voordelen Nadelen
✔ End-to-end encryptie ✘ Slaat metadata op
✔ Back-upfunctie, toegang vanaf verschillende apparaten✘ Niet open-source
✔ Stuurt gratis SMS naar contacten die geen FreeMessage hebben✘ Alle berichten worden (versleuteld) op de server opgeslagen
✔ Servers bevinden zich in Duitsland✘ Geen telefoneerfunctie

FreeMessage is de gratis messenger van 1&1 IONOS. De app maakt eveneens gebruik van end-to-end-codering in alle chats; ook voor verzonden video's en foto's. De ontwikkelaars geven aan dat het beveiligingsbedrijf Cure53 een white paper heeft opgesteld om de veiligheid van de versleuteling te bevestigen. Volgens het rapport kan FreeMessage echter metadata opslaan. Bovendien schrijven de ontwikkelaars dat ze er bewust voor gekozen hebben een back-upfunctie aan te bieden, waarmee alle berichten van een gebruiker in versleutelde vorm op de server worden opgeslagen. Dit maakt de versleuteling van FreeMessage iets eenvoudiger te omzeilen dan die van Signal, maar heeft als groot voordeel dat gebruikers de messenger van 1&1 IONOS op verschillende apparaten kunnen gebruiken.

Deze beslissing draagt bij aan de gebruiksvriendelijkheid van de app en is zeker een pluspunt voor gebruikers die gebruiksgemak belangrijker vinden dan maximale beveiliging. Bedenk ook dat 1&1 IONOS, ondanks de back-upfunctie, geen toegang tot de inhoud van berichten heeft. Voor veel mensen zal de opslag van metadata eerder een bezwaar zijn, omdat deze kunnen worden ingezet om het gebruikersgedrag te onderzoeken. Wat ook bijdraagt aan de veiligheid, is dat FreeMessage alle data op servers in Duitsland bewaart, waardoor deze onder de Europese wetgeving inzake gegevensbescherming vallen. De broncode is niet openbaar, maar kan door geïnteresseerde gebruikers worden geraadpleegd.

Voor de mensen die nog geen FreeMessage hebben, bedachten de ontwikkelaars de volgende oplossing: gebruikers beschikken over een functie waarmee ze – in de vorm van gratis SMS’jes – berichten kunnen sturen naar contactpersonen die FreeMessage nog niet hebben geïnstalleerd. Onderaan elk bericht integreert de app een link naar de downloadpagina in de app store. Deze slimme manier van klanten werven zou ervoor kunnen zorgen dat het relatief nieuwe FreeMessage al gauw kan concurreren met andere messengers. Goed om te weten is wel dat SMS-berichten technisch gezien niet kunnen worden versleuteld.

De functies van FreeMessage zijn overzichtelijk en gemakkelijk te gebruiken. Er zijn privé- en groepschats, emoticons en functies waarmee gebruikers foto's kunnen versturen en video's kunnen opnemen. Helaas kunnen andere bestanden niet via FreeMessage worden verzonden. Ook ontbreekt tot nu toe een telefoneerfunctie. Om te voorkomen dat anderen hun berichten kunnen lezen, kunnen gebruikers een toegangscode instellen voor de app. Al met al is FreeMessage een geschikte optie voor iedereen die waarde hecht aan gebruikersvriendelijkheid en goede beveiliging, zonder daarbij na te denken over alle eventualiteiten.

WhatsApp-alternatieven Homepage FreeMessage
Homepage FreeMessage, bron: https://freemessage.com/

Wire

Voordelen Nadelen
✔ Cross-platform✘ Lage gebruikersaantallen
✔ Modern design ✘ Slaat metadata op
✔ Groepsgesprekken mogelijk
✔ Open source
✔ Gevestigd in Duitsland en Zwitserland

Het WhatsApp-alternatief Wire, dat werd opgericht in 2014, komt uit Berlijn en het Zwitserse Zug. Het hoofdkantoor is – net als bij Threema het geval is – gevestigd in Zwitserland. Wire is nog relatief onbekend en er kan dan ook aangenomen worden dat de gebruikersaantallen laag zijn.

Ook Wire maakt gebruik van de end-to-end encryptie van Open Whisper Systems. In tegenstelling tot Signal stelt Wire het delen van je contactlijst met de app niet verplicht. Metadata slaat de app op dezelfde manier op als Telegram, maar deze data worden anoniem gemaakt. Bovendien is het mogelijk de opslag van metadata uit te schakelen.

Het belangrijkste punt waarop Wire zich onderscheidt van andere messengers, is dat de app dankzij voice-over-IP-technologie gebruikt kan worden voor groepstelefoongesprekken. Dat is niet zo gek als je bedenkt dat Wire is opgericht door Skype mede-oprichter Janus Friis. In tegenstelling tot bijvoorbeeld bij WhatsApp, zijn telefoongesprekken beschermd tegen afluisteren. Wire is het enige WhatsApp-alternatief dat zowel groepstelefoongesprekken als videogesprekken end-to-end versleutelt.

Kies je voor Wire, wees dan wel voorzichtig met inhoud van derden zoals YouTube en SoundCloud. De gegevens die gebruikers bij het versturen van dergelijke inhoud genereren, vallen namelijk onder de privacybepalingen van deze externe partijen. Dus als je wilt voorkomen dat je gebruikersgedrag wordt geregistreerd, kun je deze opties beter vermijden. Verder heeft Wire toegang tot verzonden foto's.

Net als Telegram werkt Wire op meerdere platformen, maar dan wel op een veel veiligere manier: om de end-to-end encryptie in stand te houden, word je chatgeschiedenis niet overgedragen van het ene op een andere apparaat. Start je bijvoorbeeld een chat op je smartphone, dan kun je de verstuurde berichten niet op je PC lezen.

WhatsApp-alternatieven Homepage Wire
Homepage Wire, bron: https://wire.com/en/

De WhatsApp-alternatieven op een rij

Het grootste nadeel van alle WhatsApp-alternatieven is het geringe aantal gebruikers. De meeste mensen hebben geen zin om, alvorens een app te gebruiken, eerst een groot deel van hun vriendenkring ervan te moeten overtuigen om eveneens over te schakelen op deze app. Ook is het lastig wanneer al je collega’s WhatsApp gebruiken en je daardoor steeds dingen mist. Toch hoeven deze redenen je niet tegen te houden wanneer je voor een beter beveiligde messenger-app wilt kiezen: je kunt gerust meerdere messenger-apps tegelijk gebruiken. De meldingen van de verschillende apps verschijnen gewoon naast elkaar op het startscherm van je smartphone. Bovendien geldt dat hoe vaker je messenger-apps gebruikt die geen metadata opslaan, hoe minder de bewaarde gegevens zullen resulteren in een samenhangend, betrouwbaar gebruiksprofiel. Er is dus genoeg tijd om vrienden en collega's geleidelijk te overtuigen van het nut van een veiligere messenger-app.

Tip!

Wil je je chatgesprekken en foto’s veilig opslaan in de cloud? Met HiDrive van STRATO staan
je bestanden op Duitse servers, die onder de strenge Europese privacywetgeving vallen,
en kun je er bovendien voor kiezen om je gegevens te versleutelen door middel van end-to-end encryptie.

Beschikbaar voor Versleuteling Slaat contact- en metadata op Aantal gebruikers Reclame Open source
WhatsAppAndroid, Blackberry, iOS (alleen iPhone), Windows Phone, Symbian (voor Nokia S40 en S60)End-to-endJaCa. 1,5 miljard (december 2017) Momenteel niet, in de toekomst welNee
Telegram iOS, Android, Windows PhoneClient-to-server en end-to-end (in Secret Chats)JaCa. 200 miljoen (maart 2018)NeeJa
Threema iOS, Android, Windows PhoneEnd-to-endWeinig: geen gegevens over wie wanneer met wie communiceertMeer dan 4,5 miljoen (januari 2018)NeeNee
SignalAndroid en iOS (vanaf iOS 8); plug-in voor ChromeEnd-to-endNeeOnbekendNeeNee
FreeMessageiOS en AndroidEnd-to-endJaOnbekendNeeJa
Wire Android, iOS (vanaf iOS 8), Windows, Mac OS XEnd-to-endJaOnbekendNeeJa

Handige functies Afzonderlijke desktopfunctie Kosten
WhatsAppJaGratis
TelegramGebruikersnaam in plaats van telefoonnummer, stickers, kanalen, zelfvernietigende berichten, linkpreviewJaGratis
ThreemaPoll-functieNee2,99 euro
FreeMessageGratis SMS naar contactpersonen die geen FreeMessage hebben, PIN-functieNeeGratis
SignalZelfvernietigende berichtenNeeGratis
WireGroepsoproepen, video-oproepen, SoundCloud-muziek of YouTube-video's versturen, met vinger of muis tekeningen versturenJaGratis

Wil je nog meer tips over alternatieven voor de grote spelers? Bij ons lees je alles over alternatieven voor Youtube, Netflix, Skype en Microsoft One Note. Interesseert privacy je nog meer? Vind hier alles over de EU-regelgeving omtrent gegevensbescherming.